POLSKA CHOPINA POLSKA CHOPINA

Poturzyn

Poturzyn Poturzyn

Fryderyk wybrał się latem 1830 r. w "40 milową drogę" do "Poturzyńskiego Państwa". W opracowaniach biograficznych znaleźć można wiele hipotez na temat trasy w "hrubieszowskie strony". Większość z nich wskazuje na wybór tzw. "starego historycznego szlaku nadwiślańskiego" przez Piaseczno, Czersk, Górę, Ryczywół, Kozienice, Puławy, Końskowolę, Lublin, Krasnystaw, Zamość i Komarów do Oszczowa (lit. T. Frączyk, Z. Jeżewska). Wydaje się bardzo prawdopodobne, że droga rozpoczęta 12 lipca dyliżansem wiodła przez Krasnystaw, gdzie miała miejsce przesiadka do "ekstrapoczty", jadącej przez Hrubieszów do Poturzyna.

Woyciechowscy mieli rozległą równinną posiadłość. Byli właścicielami majątku Poturzyn (oprócz niego w literaturze źródłowej wymieniane są też Żabcze i Witków). W okazałym parku z niewielkim jeziorem stał dwór z oranżeriami, a w okolicy liczne zabudowania gospodarcze. To były z pewnością bardzo udane wakacje, a w zasadzie około tygodniowy pobyt, wspominany potem jako "poturzyńskie awantury"; odpoczynek w pięknej okolicy w towarzystwie najlepszego przyjaciela, z nieodłącznym muzykowaniem. W tym czasie Fryderyk niezwykle sobie cenił szczerą opinię Tytusa o swoich kompozycjach. Zwierzał mu się w liście z dn. 27 marca 1830 r.: 'Twoje jedno spojrzenie po każdym koncercie byłoby mi więcej jak wszystkie pochwały gazeciarzów, Elsnerów, Kurpińskich, Soliwów itd..' [1] 

Jest wielce prawdopodobne, że Fryderyk przywiózł do Poturzyna pierwodruk dedykowanych przyjacielowi Wariacji B-dur, napisanych na mozartowski temat z Don Giovanniego "La ci darem la mano, Varié pour le Piano-forte avec accompagnement d'Orchestre, dedié a Mr. Titus Woyciechowski par Frederic Chopin. Oeuvre 2" [2].

Kolejne uzupełnienie mapy wędrówek Fryderyka zawdzięczamy muzykologowi - Benjaminowi Voglowi. Podczas poszukiwania fortepianów z epoki Chopina trafił na następujący zapis: 'Stał tu też fortepian brązowy Pleyela, na którym grywał Fryderyk Chopin dwukrotnie przyjeżdżając do Starej Wsi z Poturzyna ze swym przyjacielem Tytusem Woyciechowskim' [2]. Vogel w swoim artykule stwierdza, że: 'prawdopodobnie to właśnie ów fortepian był powodem dwukrotnych odwiedzin w Starej Wsi.' [3]

Z czasów, kiedy w Poturzynie przebywał Chopin, pozostało niewiele. Okazały dwór Tytusa Woyciechowskiego spłonął wraz z wzniesioną przez niego cukrownią w latach czterdziestych XX w. Jedynie krajobraz nie uległ zasadniczym zmianom; wokół ciągną się te same rozległe pola, na których do dziś uprawia się buraki. Istnieje też park ze stawami, który z pewnością był wówczas bardziej okazały; obecnie jest zaniedbany, dziki, zarośnięty, pozbawiony niezbędnej ingerencji człowieka. Przetrwały pozostałości zabudowań gospodarczych, a po cukrowni - resztki fundamentów i fragmenty muru z czerwonej cegły.

Nieopodal starej szkoły, w parku, pod wierzbą zlokalizowana jest płaskorzeźba, wykonana przez J. Bulewicza z następującym tekstem: Pamięci Fryderyka Chopina, który w Poturzynie gościł u przyjaciela Tytusa Woyciechowskiego w 1830 r., tutejsze pieśni ludu uwożąc w sercu, gdy niebawem opuszczał kraj na zawsze. Niżej usytuowany jest napis: PKZ Zamość 1985 r.

Poturzyn leży w gminie Telatyn, powiecie tomaszowskim, województwie lubelskim; przy drodze nr 852, pomiędzy Telatynem a Dołhobyczowem.

W okolicy warto zobaczyć:

  • grób rodziny Woyciechowskich w Oszczowie, w powiecie hrubieszowskim, około 10 km od Poturzyna,
  • barokowy, drewniany kościół z dwuwieżową fasadą w Tomaszowie Lubelskim.


[1] Korespondencja Fryderyka Chopina, red. B. E. Sydow, T. I, s. 114
[2] H. F. Nowaczyk, Do Poturzyna z Wariacjami B-dur, "Ruch Muzyczny" 1998 nr 18 i 19, s. 16.
[3] R. Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. VI, Województwo bełskie. Ziemia Chełmska województwa ruskiego, wyd. 2, Zakład Narodowy Ossolińskich, Wrocław, 1995, s. 178f; zob. też: Materiały do dziejów rezydencji, t. VI A, Warszawa 1989, s. 234-6.
[4] Benjamin Vogel, The young Chopin's domestic pianos, w: Chopin in Performance: History, Theory, Practice, Warszawa 2004.

 


Galeria fotografii »
 
mini mini
mini mini
mini mini
mini mini
mini